Jy het dit wragtig nie maklik nie.

Ek het baie dinge al beleef, soos jy seker ook maar.  Maar ek kan nie help om te dink dat die goed wat ek oorgekom het, soms regtig vreemd was nie.  Goed wat ek gedink het nooit met my sal gebeur nie.

Een daarvan was om my werk te verloor.

Dit gebeur met baie mense, hoor ek jou sê?  Met jou ook, dalk? Hoe’s dit snaaks?

Wel, dalk is wat ek daaruit geleer het dan wat vreemd is.

Toe ek in n gemeente was, het ek dit van ver af al gesien kom.  Die vermoë om wat ons destyds nog n “standplaas” genoem het, te onderhou, was aan’t kwyn en ek kon die gemeente nie sover kry om harder te werk of meer te doen nie – ons was almal alreeds gedaan gesukkel.  Ek kon die proses op n manier bestuur: ek het die onvermydelike uitgestel deur tydelike opofferings te maak.

Ek het ekstra werk aanvaar om die kos op die tafel te kry en die skoolfonds te betaal.  Sendingwerk, en pastorale sorg aan randkerklikes en uit vreemde denominasies.  (Daar sit iets in!)

Free soup, coffee and doughnuts for the unemployed
Free soup, coffee and doughnuts for the unemployed

My bankbestuurder was geduldig, die kanker nie, maar my kinders sê hulle het nie toe geweet ons is “arm” nie. Toe ek daar weg is, het die gemeente weer kon beroep.  Sukses, dus.

Die werksaanbod uit die buiteland was tegelykertyd vloek en seën.  Ek kon weer die begroting laat klop, daar was selfs geld in die bank na die skuld afgelos is.  Maar my huis was leeg.

Vele pa’s moet hulle gesinne prysgee juis sodat hulle geliefdes – sonder pa – net aan die lewe kan bly.  Dog, die gat, nou in my hart pleks van my sak, was groter as wat ek met oulap kon stop.

Ek kan die meedoënlose verlies en knaende gemis nouliks beskryf; naam gee, ja, maar wat dit met my reggekry het, kan selfs ek nog nie gemaklik gesê kry nie.

Ek het so baie misgeloop.  Matriek.  Ienks.  Eerste liefdes. Wrede teleurstellings. Graadvang. (Een keer, in die middel van Roleen se gradeplegtigheid, moes ek haar net daar los om n vliegtuig te loop haal, oor die ry net te lank was om te wag.) Kersfees en verjaarsdae. My ouers se oudword. My familie se feeste. Stoepkuier saam met vriende. Die pastoraat. Om te kan preek. Gelowiges, selfs (verbysterend) die moeilikes onder hulle.

Ek weet nou wat dit aan my gedoen het.

Ek het gewerk, dog eintlik ook nie. Gedien, maar halfhartig. Gedien tot uitbranding toe, tot stomp vingers toe het ek gewerk, maar my hart was nie meer daarin nie.

n Lewe van net werk, werk nie.

Toe verloor ek selfs dit: die werk wat my darem nog rede gegee het vir smorens opstaan. Die werk waarin ek goed was, waarvoor ek soms selfs aangeprys is.  En waarvoor ek betaal is.

Dit het n jaar gevat.  Soektogte, aansoeke, onderhoude, heimlike hoop, telkens verskriklike teleurstelling, en voorsienings wat uitloop. Selfs die goeie bedoelings in daai geestelike bankrekening wat mense met my laat uithou het, het begin deurskuur.

Ek kan (nog?) nie hier skryf wat die jaar gebeur het nie.  Hoe doen mens dit?  Ek gee nie om dat iemand minder van my sou dink as hulle dalk sou uitvind nie. As jy klaar alles anders verloor het, is n goeie naam n kleinigheid. Ek kan dit net nog self nie oor my hart kry nie.

Ek vermoed dat daar ander is wat dit ook al oorgekom het, want ek is nie uitsonderlik nie.  Ek wend hierdie poging aan om iets daaroor te skryf, omdat dit my help; en dalk sukkel jy ook, dan huil ons minstens op mekaar se skouer.

Ek weet nou hoe ek en my werk verstrengel is.  Dat wie ek is en wat ek doen, aan weerskante van dieselfde munt sit.  Ek weet ook nou wat dit aan my doen as niemand meer daai munt wil betaal vir wat ek is en vir wat ek doen nie.  Werkloosheid is moord.  Genadebrood sluk swaar.

Miskien is dit hoekom vreemde goed my oorkom.  Dat ek kan probeer verstaan waarmee jy worstel.

En die Here weet, en nou ek ook: jy het dit wragtig nie maklik nie.

Advertisements

Pekel

Lot se vrou moes net nie terugkyk nie.  Sy het.  Sy het haar in ʼn gesteente in geskrik.

Gevaarlik, die terugkykery.

ʼn Mens moet oppas vir met die wysheid van tyd te oordeel oor wat verby is. Want kyk jy terug, is daar altyd iets wat jy anders moes gedoen het. Of glad nie eers moes aangepak het nie.

Soms is daai oor-die-skouer-loerdery hoe die vervolgingswaan vatplek kry.  Soms is wat jy agter jou sien, so ʼn verleentheid dat jy jou die pekel in skaam en ʼn suur trek permanent op jou gesig kom sit.  Erger nog, jy kan met terugkyk net daar versteend bly staan. Lamgeskrik.  Vasgehaak, sodat jy nie kan losmaak en aangaan nie.  ʼn Potskerfkrapper. ʼn Ashoopsitter.  ʼn Soutlek: jy het nie vyande nodig nie, jy vryf sommer self sout in die wonde in.

Edith PiaffHantie sê altyd – en ek het haar al hieroor aangehaal – jy’t gemaak soos jy gemaak het met die lig wat jy toe gehad het.   Koos se spreuk was:  No regrets. Non, je ne regrette rien. (Kliek op Edith Piaff se foto vir goeie raad!)

Dog, vandag doen ek dit toe, soos mens mos maar maak as die einde van eras opdoem.  Ek kyk toe om.  Nou kom ek nie verder nie.  My voete swaar soos beton, my arms grafgraniet.

Ek kry toe spyt, sien.

Toe die dun kant van die wig eers vir hom ʼn gleufie in die onthougoed oopgewikkel kry, was dit neusie verby.

Ek het spyt oor meer dinge as waaraan ek skuld het. Spoke staan nou hier tou voor my deur; party bakhand oor wat ek hulle skuld, ander vingerwysend in aanklag, sommiges het sommer net seer.  En aan elkeen doen ek met ʼn swaar gemoed belydenis.

Ek verstom my aan hoe goeie bedoelings op sonde uitgeloop het, gawe vooruitsigte op jammerlike mislukking en geesdriftige strewes op afgryslike skande.

Mag ek sê ek het geleer?  Want ek is amper seker ek gaan presies dieselfde foute weer maak.

Ek het geleer uit die omkykery dat voornemens en verwagtinge nie hulle sout werd is nie.  Ek laat myself te veel in die steek.  Gans te gou lek ek alweer wonde.

Noem my sinies, maar dis hoe ek deesdae van my dae sin maak:  die oggendstond het sout in die wond.  My geskiedenis is betreurenswaardig.  Wat dus vandag en môre voorlê, laat ek nou maar aan God oor.   Op myself gaan ek nie meer reken nie.

Het ek soos tannie Lottie versteen?  Of het ek standbeeld staangemaak wat my uitvlug uit my sodoms en gomorras gedenk en nou, uiteindelik, geleer vorentoe beur?  Ironies genoeg, sal net die tyd, en nou en dan ʼn terugkyk, leer.

Sondag

Die dag breek koud.  Dis Sondag, dog bewolk.  Winter.

Die vuur brand van vroeg af al ʼn guitige geel in die kaggel, koffiebekers kry die hande warm, wolkouse die voete. Hier sit ons twee, kniekombersies om die bene, vir mekaar en kyk.  Ons is vroeër as gewoonlik uit die vere, want van slaap het daar nie veel gekom nie, en teen ligdag is die bed dan nie meer snoesig nie.

Twee maal al sedert opstaan, het ons die huis deurgesoek: eers vir ʼn boek wat nóú nog soek is, toe vir ʼn flentertjie papier wat eindelik sy opwagting in die asblik gemaak het.  Vrou gaan nou kla ek moet kom help soek na die verlore bril: die laaie begin klap…

Die koppies raas.  Die duiwel is los.

Hoe maak mens sin van goed wat nie met bekende paadjies langs loop nie?

Tuimeltrein 2Ons ry skoppelmaai tot naarwordens toe, toer kortstondig op kielierige hoogtes en stort skielik oor die afgronde van ʼn tuimeltreinspoor.  Wat eers opwindend was, wek later weersin.

Die lewe werk nie soos jy hom uitdink nie, leer ek van nuuts af.  Self sou ek graag sy verloop wou beplan en bestuur.  Ek sou weet wat om te wagte te wees, oor ek self vir uitkomste sou beplan.  Ek sou kon verduidelik hoekom ek juis só maak en nie anders nie. Dog, oor dit dan net ek sou wees wat saakmaak, waarom sou ek?

Maar te oordeel aan vanoggend, is om dinge vir myself weg te steek, al wat ek regtig goed doen.  Nie eers ek verstaan dit nie.  Op my eie is ek onbeholpe.

Wat ek ook weer van die lewe leer, is dat, selfs in myne, ek nie alleen is nie. Ander het seggenskap:   God, geliefdes, gemeenskap.  Reg is voorreg.  Lewe is samelewing.  Ek is verantwoordelik, rekenskap verskuldig, afhanklik van instemming en goedkeuring.

Dis nie wat die selfhelp-ghoeroes preek nie, maar van wanneer af bely ons dissipelskap in dié kwakke? (‘Skuus, die vragie is effens naïef.)  Húlle het dit oor selfontplooiing, verwesenliking van die eie, oor hoe om gestalte te gee aan ʼn lewe wat met nadruk jóúne is, sonder die belemmering van plig en bedagsaamheid.

Dis bedrog.  So ʼn lewe bestaan nie.

Dog, die gewaarwording kom nie as ʼn teleurstelling nie, maar as uitdaging.

Die oomblik as jy jou neus by jou serp uitsteek en koers kies kerk toe, betree jy ander mense se lewens. Daar tas jy met toestemming rond in die heilige ruimtes van ander se binnestes, hulle belange en behoeftes.  En om dáár te kan voorsien, is die suiwerste vreugde.

Ironies genoeg, is wat vreugde gee, nie altyd ewe lekker nie.

Die aanmekaarsit van ʼn eie sinvolle lewe het te make met medemenslikheid.  My lewe is die resultaat van  ʼn onderhandelde ooreenkoms.  Ek is kwesbaar.

Hier sit ons op ʼn Sondagmôre en wonder oor wat die week alles inhou.  Ons huiwer ietwat vir die uittog erediens toe, want daar wag ʼn gemeente wat wil weet wat van ons gaan word, en ons weet nie wat om te sê nie.  Dan onthou ons: hulle gee regtig om. Dit salf.  Selfs al sou die prediking vandag mis, net om daar by hulle te wees, seën.

Dis warmer hier as wat jy van winter sou verwag.  Sondag.  Rusdag.