Die God wat boer.  

Cedar trees, part of an old growth forest several kilometers uphill from Bcharre, Lebanon

Seders en wingerd. 

Dis ʼn spanningsvolle tyd van die jaar, het ek geleer.  Die oes lyk belowend.  Die weer is onvoorspelbaar. Hier waar dit gewoonlik nie hael nie, is twee uit drie jaar se mango-oeste deur die hael geraak.  “Versigtig” beskryf nie goed genoeg hoe ons die seisoen benader nie, want as dit sou hael, is daar tog niks aan te doen nie.  “Afhanklik” werk beter.  Vandag sê ons niks anders nie as net dat ons weet wie God is.  Die bome ken God ook.

Esegiël 17:24      

Al die bome in die veld weet dat Ek die Here is. Ek maak groot bome klein en klein boompies groot, Ek laat groen bome verdroog en droë bome bot. Ek, die Here, het dit gesê en Ek sal dit doen.”

Soos die bome, laat ons onsself aan God oor.  Vandag bid ons meer in stilte as wat ons sing.  Ons wag op God.

Esegiël 17: 1 – 10 en 22 – 24.

 

21 Oktober 2018, NHKA Kampersrus

Biddag vir die Oes


 

Continue reading “Die God wat boer.  “

Advertisements

Geroep(e)

Afrikaans, Afrikaanses en Afrikaners

Kom ons gestel vir ʼn oomblik ons was.  Geroepe, bedoel ek nou. Ek weet nie, ek skiet spek.  Ek “sê nou maar. . .”  ʼn Gevaarlike ding om te doen, ek weet.  Maar dit het ons nog nooit afgeskrik nie!  Ons het nog altyd van die geloftes wat ons gemaak het, en wat toe in ons guns uitgedraai het, afgelei dis moontlik.

In die Kerk praat ons ook van “geroepe” wees, en bedoel gewoonlik dominees of ampsdraers, veral predikante.  Dis ʼn lewenslange ding, geroepenheid:  Jy tree nie daarvan uit of af nie, jy aanvaar emeritaat; die roeping duur voort.  Soos al die ouer dominees van ons Kerk, en selfs soos Pous Benedictus XVI.  Soos Koningin Elizabeth II wat so onwrikbaar glo sy is geroepe, dat sy geen planne het om te abdikeer voor sy te sterwe kom nie, die al langer wordende ry troonopvolgers ten spyt. (Sonde, om die ou tannie juis hier as ʼn voorbeeld te gebruik, maar onthou nou sy is my oerouma, of so iets.)

Velskoen 2Punt is, as roeping die ding is wat ons onderskei, dan, solank daar nog Afrikaners is, hou die roeping mos nog?

Dog, dis ook moontlik om geroepe te wees vir ʼn spesifieke taak, en as die werk gedoen is, weg te staan?

Nou moet ons uitsluitsel gee:  Was ons geroepenheid korttermyn?  Taakgerig en -gedrewe?  ʼn Duidelike opdrag dalk, nou afgehandel, synde of suksesvol of misluk?

Kom ons gestel (jong, die ding vat my al dieper die moeilikheid in, want ek gewigstoot nou al speenvarkies. . .) vir ʼn oomblik die roeping is voortgaande, die taak nog onafgehandeld, die opdrag nog geldend.  Afrikaners praat so.

Kom ons verbeel ons (net ter wille van die argument, sien) ʼn verkose volk, ʼn “Israel”.  Daar is talle raakpunte:  Onderdrukking, ʼn Trek, geloftes, oorlog en eie grond, en ʼn verbond.  Dis die blink kant.  Daar is ook ʼn ander kant, en as die regterskoen jou pas, gaan jy die linker ook moet dra; “konsekwent”, so noem mens dit.  Skoei jy jou dus (hopelik, indien hoegenaamd, net lossies) op Israel,  gaan jy daarmee moet rekening hou dat Israel telkens hulle houvas op grond verloor het, soms oor droogte en armoede, en soms oor magsgrepe van imperiale grootkonings en koloniale keisers.  Die Beloofde Land bly beloofd.  Gód bly (darem) by hulle, maar dis ook al, so voel dit. . .

Toe hulle uit Egipte uit via die woestyn oor húlle Oranjerivier uitkyk, prut daar ʼn gruwelike groentesop van allerhande soorte goggas die ganse “beloofde land” vol:  ʼn Wavrag gagga gode en hulle vreemde volgelinge.  Verskeidenheid is hulle voorland.  Hulle armdruk hier en daar met ʼn koppige koning, maar hulle eerste en durende ervaring van Kanaän was ʼn geïntegreerde gemeenskap waar vrede met die Filistynse buurman hare op jou tande verg, maar jy groet tog soms oor die lemmetjiesdraad heen.  Immigrasie deur die wieg en groeiende welvaart, laat Israel naderhand breedgeskouer staan, dog tussen ander.  Maar dis ʼn pendulum van aangluur en hand om die blaas staan.

Soewereiniteit was Israel nooit beskore nie.

Toe hulle die dag by Samuel opdaag en eis God moet hulle ʼn koning toelaat, was daar perde.  Maar hulle hét hulle koning gekry, en ook oorgenoeg van hom.  Eendrag, wat voorheen net goeie godsdiens was, nou ideologie, se fut was teen net die tweede koning al uit, die volkstaat aan skerwe.  Polities sou Israel nie voor 1948 atoombomstatus kry nie. Ons eie tiekiedraai met soewereiniteit se dronkmaakmag was ook maar vlietend. (Maar dit wil tog lyk of ons die Bom gebou het!)

Roeping en soewereiniteit is dus nie eers vir uitverkore volke sinoniem nie.  En as ek dit nou reghet, is dit die gatslag.

Ons kan nou ons visier op ʼn nuwe Oranje Volkstaat rig, of ons kan vra of God ons elders heen geroep het.  Wat was God se idee met ons?  ʼn Wen by Bloedrivier, met die oog op soewereiniteit, of dat geregtigheid sou geskied?  Daar het kortstondig twee (meer!) republieke van gekom, nie eendrag nie.  Vereeniging bring eendrag, maar in gevallenheid.  Nog versukkeld in swartgebrande verskroeide aarde, kom die onvoorsiene meevaller van ʼn Jabesgebed wat op Unie uitloop, en Afrikaners regeer die ganse Suid-Afrika.  En toe, gans te gou, vervaag weer die oranje in ʼn reënboog wat nie naastenby so gerusstellend soos die ware jakob is nie.

Soewereiniteit was beslis daar iewers in die droom genestel.  Ons sit (alweer) daarsonder.

Wat het ons tog op “Afrikaans” laat besluit?  Hoekom nie Nederkaaps nie, of Kaaps-Nederlands, Kaaplands, of wat van net Kaaps?  Wat sit agter “Afrikaans” en “Afrikaner”?  Time Magazine het ons “Africa’s defiant white tribe” genoem.  ʼn Stam, ʼn hardekoolstam, ʼn witte, maar van Afrika.  Is ons regtig so op Afrika ingestel dat die vasteland ons definieer?  Het ons toe al aan onsself as Afrika-ne gedink? Of is dit net Time se snedige lag in die mou?

Sê nou net (hier gaan ons alweer) ons roeping lyk net halfpad soos Israel sʼn, sou om hier in Afrika tussen mense van Afrika te leef, en hier ʼn voorbeeld uit te leef, ander tot voordeel te leef, openlik tot eer van God te leef, ook ʼn moontlikheid kon wees?  Nie apart nie, nie op- of neersiende nie, maar deel en deelnemend?

Vir Afrikane, ja.

Vir Afrikaners?

Weet jy, ek hoop nogal so.  Maar jy ken my nou al:  Ek’s ʼn Gehasi en ʼn Hanskhaki.  Wat sou ek tog weet?  En tog, as na my uitgebreide pleidooi en ooglopende tekort, iemand my tog ʼn Afrikaner noem, wel, dan is alles  moontlik.

ʼn Laaste opmerking, want hieroor gaan ek nou nie meer skryf nie:  Ons is kwaad.  Moenie ʼn fout maak nie, ons is sommer. . . ja, wel, baie woedend kwaad.  Woede is goed; dit gee energie.  Maar woede moenie ons gedrag bepaal nie, nes dit ook nie ons identiteit beskryf nie.  Ons (ek ook?) is Afrikaners ongeag van wat enigiemand anders oor ons dink of voel.  Van Afrika, dis ons daai.  Kom ons maak Afrika vir Afrikane en Afrikaanses en Afrikaners leefbaar.  Dit het minder met “versoening” uit te waai as met wie Afrikaners is.  Want God roep.

Mislukking

Doen moeite.  Doen meer.  Wees anders.  Of het ons finaal verloor?

Die Ou Testament van die Bybel is die geskiedenis van mislukking.  Aan die einde van ʼn reeks preke oor wat ons moet doen en hoe ons dit moet doen, is dit nie juis goeie nuus nie.

Die Ou Testament is die verhaal van God wat Homself aan mense bekendmaak, en mense wat van God vergeet.  Dis die verhaal van God wat met mense ʼn ooreenkoms aangaan, en van mense wat hulle min steur aan wat ooreengekom is.  Dis die verhaal van mense wat nie doen wat God vra nie.  Dit vertel van God wat vir alle mense goed wil wees, en van mense wat God net vir hulleself opeis en tot hulle eie voordeel misbruik.

Mislukking, skande, sonde; dit som die Ou Testament op.

Amos 5

13      Dit is daarom dat ‘n verstandige mens maar stilbly in hierdie tyd, want dit is ‘n bose tyd.

Maar ons móét praat terwyl daar hoop is.

Amos 5

14 Oktober 2018, NHKA Kampersrus

Heilige Gees


Continue reading “Mislukking”

Simmetrie

Ek publiseer weer hierdie artikel van lank gelede, nou as deel van die reeks: Afrikaans, Afrikaanses en Afrikaners.   

Daar was nooit `n stormloop stadsaal toe nie.  Al het die drie Afrikaanse susterskerke elke Geloftedag daar saam erediens gehou, was daar selde `n skare.

Slag van Bloedrivier deur WH Coetzer
Slag van Bloedrivier deur WH Coetzer

Die stadsaal is pragtig: Viktoriaans, met `n enorme kerkorrel.  Ons dominees het afgewissel, en iewers vandaan is `n bekende Afikaner ingevoer vir die toespraak.  Iemand uit die Kultuurraad sou voorsit. En soms was daar `n tablo: trekkers met mausers, kinders met dolosse en tannies met kappies terwyl `n voorleser die geskiedenis vertel; veral die Natal-stories: Retief, Kranskop, Bloedrivier. Die burgemeester was ook een maal daar.  Die Gelofte is aangehoor en daar’s  afgesluit met Die Stem

Dit was `n emosionele viering van uitkoms uit stryd, en stryd was daar altyd.  Dit was vir baie ook ongekompliseerd hoopvol en triomfantelik, synde tasbare getuienis van goddelike ingrype om die status quo te vestig.  Wie kan dan teen ons wees?  Of liewer: wie kan dan teen ons wén?  (Natuurlik was teen die tagtigs die verliese van ons soewereiniteit na die Tweede Vryheidsoorlog so goed as vergete, of ten minste darem oorskadu deur drie dekades van nasionalisme en twintig jaar sonder die Engelse vrou op ons seëls en haar lofgesange in ons flieks.)  `n Verwikkeldheid, sien, van geloof en oortuiging, van ideologie en religie, amper probleemloos getroud.

En tog was die stadsaal-ding nooit gewild nie.  Toe die kerkraad die dag besluit ons gaan nie meer soontoe nie, was dit nie oor ons `n kopskuif gemaak het nie, maar oor te min van die gemeente die trek stad toe wou maak.  Nee, daar moes van ons eie kansel af gepreek word sodat ons eie mense gemakliker die sabbatsplig kon nakom. Dit was immers in die teer-en-veer era, toe professor Van Jaarsveld nog deurgeloop het oor hoe hy die geskiedenis gesien het.

Toe die Nuwe Suid-Afrika sy gedenkdae aan `n nuwe reënboognasie uitdeel, het 16 Desember oorleef waar Van Riebeeck en Kruger die stryd gewonne moes gee. `n Nuwe naam: `n dag vir versoening, dog eintlik maar `n soenoffer om herhaalde herbegrafnis van ou, maar heilige koeie te regverdig.  Hulle kon dit ook maar gelos het, begin jy vermoed as jy lees hoe Afrikaanses die dag al hoe meer ignoreer of verheidens tot `n teïstiese afgodery. Dié wat dit wél nog vier, neig om te vergeet hoe problematies daai godsdiens-en-ideologie hand-om-die-blaas-stanery kan wees. Dié wat daarop die rúg draai, doen dit sonder om eers hervorming te oorweeg, asof hulle die hele ou spul oorgee aan die verderf.

Dis jammer. Dis jammer dat ons Geloftedag vergéét, én dat ons Geloftedag vergóddelik.  Of ons dominees nou daarvan wegskram en of ons daar die vure gaan stook, ons is ewe skuldig: as iemand van `n fees af wegloop sonder dat die evangelie gehoor is, is dit ons wat gefaal het.

Om die Geloftefees-kansels te gebruik om nasionalisme te dien, is afgodery.  Daaroor sê ek niks meer nie.  Prediking is verkondiging van die Drie-Enige God.

Verskonings vir handewas aan die geloftevieringe is legio, maar nie één regverdig dit nie.  Weiering om te preek oor jy nie die volksgodsdiens dien nie, is om te versuim om die evangelie te laat hoor.  Die evangelie moet juis in `n nuwe omgewing gondvat, en Afrikaanses ly gebrek aan kennis van presies hoe, oor ons dawerende stilswye.

Daar is `n ding wat ek nou moet bely, want jy gaan stry dis makliker gesê as gedaan en dink ek weet dit nie.  Jaareind is `n moeilike tyd vir dominees, met `n reeks eredienste wat elkeen meer aandag as die gewone verg. November bring die katkisante se belydenisaflegging, nagmaal en dan kerssangdiens voor die skoolvakansie inskop en die kinders en hulle ouers uit die erediens verdwyn.  Advent is spesiaal dog die tekste min of oorbekend, kersfees soms `n ekstra middel-van-die-week-preek, en dan kom nuwejaar.  En intussen val mense se lewens soos kaartehuise inmekaar en die buurgemeente se dominee is met verlof. Bowendien is dit warm, die familie het by die see kom kuier en kla hulle sien jou nie.  Was dit net hieroor, of was dit ook weens die dag se aard, dat `n geloftepreek my altyd in barensnood gehad het, en met vrees en bewing afgelewer is?  Ek sou wát wou gee om dit te vermy!

Bowendien, hoe kry jy oorwinning in Christus gepreek as die gemeente kom vreugde soek het in die goeie nuus dat die volk die oorlog gewen het? Hoe vertel jy hulle op die dag dat die bloed in die rivier húlle s’n kon gewees het, dat die bloed aan die kruis hulle s’n móés gewees het? En hoe vermaan jy hulle juis nou dat om te sing “handhaaf en hou” – “dit is die Here se tempel, dit is die Here se tempel, dit is die Here se tempel,” – nie kan beteken dat die status quo vir ewig sal hou nie?  Die tempel het nie.  Sou die Geloftekerk kon? Of die Voortrekkermonument?  Dalk is selfs Afrikaners nie vir ewig nie.

Kortom, om dit op Geloftedag op die kansel te waag is òf afgodsdiens òf hoogverraad.

God self maak dit moontlik, hoewel nie veel makliker nie.  Met simmetrie: ons triomfantelike somer het `n smartlike winter.  Ons 16 Desember het `n 16 Junie.  Ons Dingaan het `n Hector Pieterson. Aan die een kant: ons segetog teen die Zoeloe impi; aan die ander: ons oorwinning oor kinders wat nie Afrikaans wou praat nie. Ons Slag van Bloedrivier het `n Slagting van Soweto en die Struggle geword.

Hector Pieterson sterf op 16 Junie 1976
Hector Pieterson sterf op 16 Junie 1976

Twintig jaar later en ons het nou nog nie daarmee vrede nie.  Òf ons vervloek die volk, òf ons vergeet ons verlede het, soos elke saak, twee kante.  En nie een van die twee doen aan God gestand nie.  As God jou god is, as jy glo in die God wat sy Gees stuur om jou gebede te antwoord die dag as jy bang is die duisternis gaan jou verswelg, glo jy in een en dieselfde God wat jou sonde meedoënloos oopvlek en in Christus mens word om jou straf te vat.

As ons ooit gedink het die Gelofte gaan ons God se oordeel oor sonde laat vryspring, was ons god iemand anders. Israel het dit met bittere stryd geleer.  Hoekom nie ook ons, met die Struggle en sy nasleep nie?

Daar’s goeie rede om op 16 Desember in Afrikaans te gaan preek.  En dalk op 16 Junie ook.  Want een en dieselfde God hou steeds wag oor ons, oor volkere en nasies. Daar is geen ander god nie, maar daar is nie net ons nie.

Dáár sit seker ook met goeie rede simmetrie in: daar’s `n tyd en `n plek vir stilswye, én vir magtige dreuning.  Maar oor die evangelie swyg jy nie.  Want die klippe sal die storie vertel as jy stilbly.  Dis beter as ons die ding uitpraat.